Cebuano Short Story: ANG KARIBAL

Share this:

Si Mario ug Manuel, gipakatawo nga nagbaton ug tagduha ka alimpo. Pulos naghupot ug kaisog nga dili hitupngan. Wala silay giatrasan nga sambunot sa kumo kon adunay magsurang-surang. Managsilingan sila sa Sitio Bato Carbon.

Sa pagligid sa panahon, nahimong mga ulitawo silang duha si Mario ug Manuel. Niabot ang panahon, nga gibati na sila ug kaibog. Ang problema, usa lamang ka binuhat ang nakapapitik sa ilang tagsa-tagsa ka kasingkasing. Si Claire, ang nag-inusarang anak nila ni Noy Pidot manananggot ug Nang Tinang nga iladong tambalan sa ilang lugar nga mas nailhan sa angga nga “Tinang Tutok”. Tutokan lang ni Nang Tinang ang iyang tambalan ug iya dayong sultian sa sakit. Human iyang tagaan sa ngalan sa dahon sa tanom, pabukalan kini ug tubig ug dayon ipainom.

“Man, mahimo ba nga magsabot-sabot ta sa adlaw sa pamisita ni Claire? Estrikta man gud kaayo si Nang Tinang. Dili mobiya sa kiliran ni Claire. Unya kusog kaayo motutok. Padunggon ko nga wala kuy trabaho. Maghunahuna man gud ko matag bisita nako ni Claire nga maglisod kug buhi niya kon maminyo mi. Wala koy trabaho. Makamao gyud si Nang Tinang mobasa ug hunahuna.” mahinangpung pulong ni Mario nga nagpaabot sa reaksyon ni Manuel.

“Walay problema Mar, suod gud ta. Gawas nga kusog si Nang Tinang motutok. Kanunay pud kong mabadlongan niya nga binastos kuno akong tuyo. Unsaon, mubo man gud kaayo ang isul-ob ni Claire nga sayal. Mao nga maglain akong hunahuna matag atubang namo.” tubag ni Manuel nga nagwangsa sa kahimuot sa paghandom sa iyang saysay ngadto ni Mario.

Paglabay sa tulo ka bulan, nakalitan si Manuel sa iyang nabati. “Kaslonon na si Claire ngadto ni Mario. Mabdos na man gani. Mao nga gidali ang paghukom sa ilang kasal. Nauyonan man pud sa ginikanan ni Claire si Mario. Nakasulod man gud si Mario ug trabaho pagkabasurero.” pulong pa ni Nang Pilar, inahan ni Manuel. Nailo na si Manuel sa amahan. Nakasal gayud sila si Mario ug Claire. Gikuninitan sa mga silingan ang kumbira. Gisakitan siya. Matinagdanon kaayo ug wala mausab si Mario, apan si Manuel dili na managad. Kanunayg mug-ot ug magpabikil.

“Nalupigan ko ni Mario. Nagtuo ko nga maangkon ko na si Claire. Naunhan man hinuon ko. Nagtuo ko nga hinay siya ug dugo. Kanunay man unta nga basa akong buhok sa gel nga maayo nakong pagkahinapay nga pinabarog. Dagko man unta kaayo akong kuwintas nga hinuwaman matag bisita. Apan nalutsan ko. Puslan man, maghubog ko.” tuaw ni Manuel sa kaugalingon. “Beer pa day.” dayong kihat ni Manuel sa silbidora sa imnanan sa eskina Pelaez.

Hapit matunga sa kahon na ang nahurot niyang giinom. Nakautang siya sa pananghid nga para pamugas sa tigpatanto nga si Gorio sa Mabini, apan gihurot niya sa inom. Wala maminyo si Manuel. Nagpabilin nga naglunang sa bisyo sa pagkapalahubog. Dili magdugay sa iyang panarbaho. Kanunayng lab-as sa iyang hunahuna ang iyang kasina ug kayugot ngadto ni Mario.
Wala dahoma. “Nay, unsaon man nako niini? Wala tay salapi nga ikapatambal nimo. Mangita sa ko ug salapi.” naghilak si Manuel nga nananghid sa masakitong inahan.

Buntag pang nilakaw si Manuel sa pagpangita ug tabang ug kilumkilom nang nakauli. Minghoy. “Daw naa may mga tawo lain sa balay.” nahibulong nga pamulong ni Manuel. Paghitangka niya sa ganghaan. “Manuel, maayo kay naabot naka. Dia sila si Mario, Claire ug si Tinang Tutok. Gitabang ko nila ganina. Naglisod kog ginhawa. Gitutokan ko ni Tinang ug gidali nila ug painom nako ang pinabukalang tubig nga dahon sa bayabas. Sus, panuhot ra diay ang akong sakit.” Malipayong pamulong ni Nang Pilar ngadto ni Manuel.

“Man, nasayod ko nga nasakit si Nanay nimo. Ug nanginahanglan mo ug tabang. Gitabang namo siya ganina.” Wala na makalihok pa si Manuel. Giagbayan siya ni Mario. Dili layo si Claire nga mapahiyomong nagsud-ong kanilang duha. Nitubod ang luha sa kalipay sa mga mata ni Manuel. Ang pinangga niyang inahan gitabangan ni Mario. Ang karibal niya sa gugma. (KATAPOSAN).

Patnubay.org wishes to thank Atty James Lobedica for giving us the permission to publish this short story in our website. Atty James Lobedica is a lawyer based in Cebu City. He advocates perservation of Cebuano language and culture. He finished his Bachelor of Laws at the University of San Carlos – Cebu in 1992.

Share this: