KADAUGAN UG KAPAROTAN
padulngan ug sangpotanan,
ang kadaugan ug kaparotan,
kadaugan
kadaugan sukwahi sa kaparotan,
paningkamot maoy iyang gigikanan,
buhaton, kuptan, kabyonan ang tanan
kahago, singot, kusog, hasta puhunan,
ibubo aron kab-oton lang ang kadaugan,
ikalipay, kini ang giilogan sa kadaghanan,
daghan ang mangamahan ug kadaugan,
As we draw close to the much-awaited day of elections, we hear cacophony of voices heralding the names of candidates, telling the people that the cure of social ills is discovered and that their candidates have it.
Another day of mudslinging for those who can’t live without besmirching the reputation of their opponents in the guise of presenting themselves as saviors, holders of the antidote of poverty and champions of people’s hopes.
This is the price of living in a democracy. Washing dirty linen in public becomes the rule of the day. A candidate has to put himself on guard every second of the day to fend off criticism and keep his best foot forward.
KUMBIRA
Habhab ug huygo todo nga sangka,
Kutsara, tinidor ug plato magpakapaka,
Binusganay, binaskanay, puno ang baba,
Pagkaon’g nagkadaiya sa gikuninitan,
Mga dahonan hangtod sa minantikaan,
Walay ugam, walay liatan, magdinut-anay,
May magkinuotay, human sa kinan-anay,
Nga makapatabisay sa singot ug laway,
Ipagawas bulsita ug putos nga tinaguan,
Ang kan-anan ug lamesa pagahawanan,
Mao kini ang adlaw nga gitagana aron mahatagan ug pasidungog, pag-ila, pagyukbo ug pasibantog ang luha, singot, ug kusog sa mga mamumuo sa tibuok kalibotan.
Mga mamumuo, mabatan-on man o maedad-edaran, gihigtan sa usa ka mithi ug prinsipyo, gihugpong sa usa ka tinguha ug damgo’ng kab-otonon aron katamdan natong tanan.
PATUYANG
buhat nga nagpasabot ug paghinubra,
walay pagmatngon kon nagsubra na,
walay pagpanumbaling kon puwede pa
ang pagpatuyang mahitabo ni bisan kinsa.
daghan ang hinungdan sa pagpatuyang,
adunay mga kiatan’g magsige ug patuyang,
adunay kinaiyang mahilig magpatuyang
ang pagkamapasagaron, usa ka pagpatuyang.
NAPULING SI DODONG SIKYO SA BOMBA
Ang pulong bomba makapatay-og ug makapakurog, molanog ug magdahunog, kini ang bomba’ng gitanom, ug sa kaisog mohakgom. May bomba’ng makapahinuktok, makapatiurok, ikaw ilansang sa kahingangha, magsiga na lang ang imong mata.
TUAW
Ning adlawo’ng Biyernes Santo, giingon nga natapos na ang tanan. Natapos tinuod ang pagpakatawo sa Binuhat nga nagpasakit sa kalbaryo apan wala pa gayud matapos ang gimbuhaton sa pagtisok ug tigbayon sa maayong buhat nga kapanaminan sa tanan.
Ubos ning adlaw sa pagbangotan, ubos ning makapagba’ng kainit sa adlaw sa pagpasakit, lamdagan unta kitang tanan. Hatagan kita ug kalantip sa salabutan sa pagtukbil sa tinuod nga mensahe sa kalbaryo:
NAUNHAN SI DODONG LAPOY
Ang pulong bisita nagpasabot ug pagduaw, pagtambal sa kamingaw ug pag-amuma sa nagduhiraw. Ang binuhat nga gibisitahan daw gibayaw sa kapanganoran kon gugma maoy tumong ug katuyuan.
“Day, sayo kaayo ko’ng namisita, ikaw ang ipamahaw sa gugma ko’ng nagduhiraw.” ni Dodong Lapoy pa nga mahinangpon kaayo’ng namulong.
SEMANA SANTA
Paghinumdom sa pagpasakit ug pagkabanhaw
Semana’ng ang pagkamapasayloon giuhaw,
Tininuod nga penitensiya ug indulhensiya,
Mga dagkong hagit kini sa konsiyensa,
Niining panahon sa kahaw-ang ug puasa,
Pagutom ug dili pagpatuyang dasigon ta,
Pagpanglupig, pagkamasalaypon iwahing ta,
Paghinulsol, sa kamakanunayon ipatigbabaw ta,
Ang pagpaubos maoy padayag sa kamapaubsanon, kaatbang kini sa pagkamapahitas-on, lulot nga mata ug panagway’ng daw magluya ang sagad makita nga mag-inusara.
“Torio, abi ko’g asa ka nahimutang, dia ka ra man diay dinhi sa asotiya. Halos kada buntag na man gud ka dinhi. Mura’g naghapahapa man gud ka?” sukna ni Bosyang nga pinaiknat ang kilay ngadto sa iyang bana.
“Ay dah, nagpaugnat ra ko sa akong kusog. Bisan ug padulong na ko sa kan-uman nga panuigon baskog pa intawon kaayo ko.” kalma nga tubag ni Torio.
Ang pulong mug-ot makita sa panagway’ng wala mahimuot, agtang pinakunot daw, dala kulismaot. Ang pagmug-ot, makita kon may gisapot.
“Kakugihan gud nimong magdala ug mga makaon Ping, kagahapon lang usa ka bulsitang pan ang imong gidala. Karon, usa ka dosenang mansanas. Nagbinag-o lagi ka.” pulong ni Edith nga nahibulong.
Lab-asira si Edith. Sa pangedaron nga hapit na motungtong sa kalim-an, miaslay na ang iyang bagaybay, halos wala nay liog tan-awon sa kahimsog, ug dili na kaayo makaakatar sa kaugalingon aron makapagamay sa lawas nga natingban sa tumang pagpabusog.
AGIK-IK
by Atty James Lobedica
Pinugnan’g bahakhak ang agik-ik
Panagway’ng mug-ot ipangwilik
Kini ang katawang hinay, tinihik
Sangpotanan kini sa lingaw-lingaw
Sa mabasa ug madungog nga pasiaw
Tambal sa kaguol ug kamingaw
May mag agik-ik atong masaksihan
Sa problema diay siya nahutdan
Agik-ik nahimo niyang dangpanan
TI-ON ni Atty James Lobedica
buhat nga makatandog,
imong balahibo mamarog,
ang pagtion maoy pagtudlo
sa isig ka tawo gamit ang usa ka hinagiban
nga pinaubanan ug mando,
magkadaiya ang buhat nga pagti-on,
depende sa butang nga gigamit sa pagti-on,
adunay ti-on nga magdala ug kahadlok
SI HARING SOLOMON
Nabantog sa pagkamanggialamon, dali siyang makit-an sa kabungoton, iyang panan-aw bahandianon, kanunay’ng magpataas sa kamapahitas-on, mga asawa lunlon batan-on.
Si Haring Solomon paglabay sa panahon, kanunay na lang mopahiyom, gahi man tuod apan ubo diay kon paminawon, nipis na kaayo’g dunggan ug ilong, nawong piyahokon, ulo upawon, agtang dangason.
BATOG
By James Lobedica
Pulong pasabot ug pagtugdon,
Pagpaubos, pagpadailos ug sutaon
Ang kalalim ug kamatulukibon’g bation,
Human sa panaw’ ng may gitas-on,
Ang pagbatog usa usab ka matang sa pagpahulay,
Sa lutahan, kaugatan, pawala kini sa kalaay
SAAD
by Atty James Lobedica
pulong nga makapadasig ug makapaluag,
manghatag ug pasalig nga kuno dili molubad,
mga bituon sa langit ihalad aron ang saad mohayag,
adunay mosaad himoong posible ang imposible,
ang saad mopahimong sayon, sa lisod buhaton,
may saad nga mamunga ug uhaa, bata diay ang resulta,
pagkadaghan gayud sa mga saad, sama sa nanaad,
ug sa mga binuhat nga andam modawat ug saad.
