{"id":7952,"date":"2012-12-30T19:58:49","date_gmt":"2012-12-30T16:58:49","guid":{"rendered":"http:\/\/patnubay.org\/?p=7952"},"modified":"2019-06-14T17:41:32","modified_gmt":"2019-06-14T14:41:32","slug":"huling-paalam-ni-rizal-a-tagalog-translation-by-andres-bonifacio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patnubay.org\/?p=7952","title":{"rendered":"HULING PAALAM ni Rizal – a Tagalog translation by Andres Bonifacio"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>

Image Source: rightonthemark.wordpress.com<\/p><\/div>\n

HULING PAALAM ni Rizal<\/strong>
\nThis is a Tagalog translation by Andres Bonifacio of the poem Mi \u00daltimo Adios (My Last Farewell) originally written in Spanish by Filipino national hero Jose Rizal.<\/em><\/p>\n

Pinipintuho kong Bayan ay paalam,
\nLupang iniirog ng sikat ng araw,
\nmutyang mahalaga sa dagat Silangan,
\nkaluwalhatiang sa ami’y pumanaw.<\/p>\n

Masayang sa iyo’y aking idudulot
\nang lanta kong buhay na lubhang malungkot;
\nmaging maringal man at labis ang alindog
\nsa kagalingan mo ay akin ding handog.<\/p>\n

Sa pakikidigma at pamimiyapis
\nang alay ng iba’y ang buhay na kipkip,
\nwalang agam-agam, maluwag sa dibdib,
\nmatamis sa puso at di ikahahapis.<\/p>\n

Saan man mautas ay di kailangan,
\ncipres o laurel, lirio ma’y patungan
\npakikipaghamok, at ang bibitayan,
\nyaon ay gayon din kung hiling ng Bayan.<\/p>\n

Ako’y mamamatay, ngayong namamalas
\nna sa Silanganan ay namamanaag
\nyaong maligayang araw na sisikat
\nsa likod ng luksang nagtabing na ulap.<\/p>\n

Ang kulay na pula kung kinakailangan
\nna maitina sa iyong liwayway,
\ndugo ko’y isaboy at siyang ikikinang
\nng kislap ng iyong maningning na ilaw.<\/p>\n

Ang aking adhika sapul magkaisip
\nnoong kasalukuyang bata pang maliit,
\nay ang tanghaling ka at minsang masilip
\nsa dagat Silangan hiyas na marikit.<\/p>\n

Natuyo ang luhang sa mata’y nunukal,
\ntaas na ang noo’t walang kapootan,
\nwalang bakas kunot ng kapighatian
\ngabahid man dungis niyong kahihiyan.<\/p>\n

Sa kabuhayan ko ang laging gunita
\nmaningas na aking ninanasa-nasa
\nay guminhawa ka ang hiyas ng diwa
\npaghingang papanaw ngayong biglang-bigla.<\/p>\n

Ikaw’y guminhawa laking kagandahang
\nakoy malugmok, at ikaw ay matanghal,
\nhininga’y malagot, mabuhay ka lamang
\nbangkay ko’y maisilong sa iyong Kalangitan.<\/p>\n

Kung sa libingan ko’y tumubong mamalas
\nsa malagong damo mahinhing bulaklak,
\nsa mga labi mo’y mangyayaring ilapat,
\nsa kaluluwa ko halik ay igawad.<\/p>\n

At sa aking noo nawa’y iparamdam,
\nsa lamig ng lupa ng aking libingan,
\nang init ng iyong paghingang dalisay
\nat simoy ng iyong paggiliw na tunay.<\/p>\n

Bayaang ang buwan sa aki’y ititig
\nang liwanag niyang lamlam at tahimik,
\nliwayway bayaang sa aki’y ihatid
\nmagalaw na sinag at hanging hagibis.<\/p>\n

Kung sakasakaling bumabang humantong
\nsa krus ko’y dumapo kahit isang ibon,
\ndoon ay bayaan humuning hinahon
\nat dalitin niya payapang panahon.<\/p>\n

Bayaan ang ningas ng sikat ng araw
\nula’y pasingawin noong kainitan,
\nmagbalik sa langit ng buong dalisay
\nkalakip ng aking pagdaing na hiyaw.<\/p>\n

Bayaang sino man sa katotong giliw
\ntangisang maagang sa buhay pagkitil;
\nkung tungkol sa akin ay may manalangin
\nidalangin, Bayan, yaring pagkahimbing.<\/p>\n

Idalanging lahat yaong nangamatay,
\nNangag-tiis hirap na walang kapantay;
\nmga ina naming walang kapalaran
\nna inihihibik ay kapighatian.<\/p>\n

Ang mga balo’t pinapangulila,
\nang mga bilanggong nagsisipagdusa;
\ndalanginin namang kanilang makita
\nang kalayaan mong ikagiginhawa.<\/p>\n

At kung ang madilim na gabing mapanglaw
\nay lumaganap na doon sa libinga’t
\ntanging mga patay ang nangaglalamay,
\nhuwag bagabagin ang katahimikan.<\/p>\n

Ang kanyang hiwaga\u2019y huwag gambalain;
\nkaipala’y marinig doon ang taginting,
\ntunog ng gitara’t salterio’y magsaliw,
\nako, Bayan yao’t kita’y aawitan.<\/p>\n

Kung ang libingan ko’y limot na ng lahat
\nat wala ng kurus at batong mabakas,
\nbayaang linangin ng taong masipag,
\nlupa’y asarolin at kahuya\u2019y ikalat.<\/p>\n

Ang mga buto ko ay bago matunaw,
\nmauwi sa wala at kusang maparam,
\nalabok na iyong latag ay bayaang
\nsiya ang babalang doo’y makipisan.<\/p>\n

Kung magkagayon ma’y, alintanahin
\nna ako sa limot iyong ihabilin,
\npagka’t himpapawid at ang panganorin,
\nmga lansangan mo’y aking lilibutin.<\/p>\n

Matining na tunog ako sa dinig mo,
\nilaw, mga kulay, masamyong pabango,
\nang ugong at awit, paghibik ko sa iyo,
\npag-asang dalisay ng pananalig ko.<\/p>\n

Bayang iniirog, sakit niyaring hirap,
\nKatagalugan kong pinakaliliyag,
\ndinggin mo ang aking pagpapahimakas;
\ndiya’y iiwan ko sa iyo ang lahat.<\/p>\n

Ako’y patutungo sa walang busabos,
\nwalang umiinis at berdugong hayop;
\npananalig doo’y di nakasasalot,
\nsi Bathala lamang doo\u2019y haring lubos.<\/p>\n

Paalam, magulang at mga kapatid
\nkapilas ng aking kaluluwa’t dibdib
\nmga kaibigan, bata pang maliit,
\nsa aking tahanan di na masisilip.<\/p>\n

Pag-papasalamat at napahinga rin,
\npaalam estranherang kasuyo ko’t aliw,
\npaalam sa inyo, mga ginigiliw;
\nmamatay ay siyang pagkakagupiling!<\/p>\n

References:<\/strong><\/p>\n