Cebuano Short Story: ANG BUNGOT NI KADYO

Share this:

Si Kadyo ang pinakainila nga sirkero sa karnabal ni June ug Geline. Bisan asa nga lugar napadpad si Kadyo sa pagpanimpalad sa panginabuhi. Gikan sa tumoy nga bahin sa lungsod sa Santander hangtod sa kabaybayonan sa San Remegio, sa uluhan nga bahin sa Sugbo, giyano-yano na lamang kini ug byahe ni Kadyo.

Kuyaw, makapakitbi sa atay ug maka-putol sa ginhawa nga pasundayag ang mosugat sa mga mata sa mga manan-aw kon si Kadyo na ang ilang makita.

Tiaw mo bay molatay man siya sa uling nga nagbaga, mougom ug bombelya nga gikorentehan, magpalabay ug punyal sa iyang buko-buko apan bisan garas na lamang, wala gayuy tatsa nga makita sa iyang lawas. Diha’y higayon nga iyang gi-palatayan ang iyang ulo sa ligid sa balsa ni Kokoy nga iyang higala sa Kintolimbo, wala gayud siya maunsa.

Pwerting daghana gayud sa mga dumuduong nga mosud-ong sa pasundayag sa talagsaong abilidad ni Kadyo sa karnabal. Midas-ag ang swerti sa iyang kinabuhi. Ug usa ka adlaw niana, nananghid siya nga mobuwag na sa karnabal ni June ug Geline aron magkinaugalingon na lang.

Tulin nga nilabay ang panahon. Si Kadyo nanag-iya na ug kaugalingong karnabal nga gipunsisokan ug gihugopan sa daghan kaayong tawo.

“Kadyo, gamita imong swerti sa minaayo. Timan-i ang nagdala sa imong swerte mao ang imong..” nagdamgo si Kaydo bahin sa tiguwang nga bungoton. Apan natukaw siya.

Gipukaw siya sa iyang asawang si Tansyang. “Sus, baya nimo Tansyang oi. Naputol hinuon akong damgo bahin sa akong swerti.” padayag ni Kadyo ngadto sa asawa dayong timbakuwas gikan sa lantay. Alas singko na sa sayong kabuntagon.

Mangandam na siya sa laing anib sa panginabuhi sa iyang karnabal. “Tay, nia man sila si Noy Tonyo ug Nang Lita gikan pa gyud sa dakbayan sa Danao, manghuwam sila ug kwarta nimo para ipuno sa ilang bayranan sa tubig. Duna ba kuno ka dihay salapi nga ilang mahuwaman?” pulong pa sa iyang kamagwangang anak nga si Mara.
“Hala, pahatagi didto ug ingna si Nanay nimo, katong akong gibutang sa kurdiso sa may uluhan nga bahin sa altar maoy ipahulam.”

Si Kadyo, naila usab sa iyang kamaayong tawo. Manggihatagon, ug manggihunahunaon sa kalisod sa iyang isig katawo. “Boss, Kadyo, ang atong pasundayag karong gabii atong giulohan ug Kadyo Kublan.” pulong pa ni Buddy nga iyang tiketero.

Tuod man, niabot ang kagabhion. Alegre na kaayo ang karnabal. Nagkalain-laing pasundayag ang nasaksihan sa mga dumuduong. Apan ang ilang gihinamhinaman nga sud-ongon mao ang katapusang bahin diin pagahimoon ni Kadyo ang pagdupa sandig sa dekolor nga bungbong sa entablado. Adunay giandam nga tulo ka punyal nga tinalinsan sa Tabo-an, aron kini ipataroy sa iyang buko-buko.

“Mga higala, buot ko kamong sayran. Mao kining gabhiona ang katapusan nakong pasundayag kay gusto ko nga mosud na sa panginabuhi nga kasarangan. Gusto ko nga dunay kalainan ang inyong makita.” Pulong pa ni Kadyo nga mapasigarbohon dayong kuha sa taptap sa iyang nawong. “Oi, Kadyo, kabata diay pa nimo tan-awon nga walay bungot.” Sugyaw sa mga tawo. “Bitaw, nabaghoan gyud mi nimo nga nagtan-aw. Mas niambongan ka” pulong pa ni Tinang nga bag-o lang nabyuda nga taga Junquera.

Tuod man, makabungog ang kahilom nga nihabol sa palibot. Nagpunting ang tanang tinan-awan sa entablado. “Usa!”, “Duha!”, “Tulo!”, sunod-sunod nga ihap sa mamumulong sa karnabal matag buhi sa punyal pataop sa buko-buko ni Kadyo.

“Naunsa man ko. Maglisod ko ug ginhawa. Sakit kaau akong buko-buko. Akong bungot diay maoy akong swerte pulong pa sa tigulang sa akong damgo” tuaw ni Kadyo sa kaugalingon dayon kapawong sa iyang panan-aw.

Nadutlan si Kadyo. Nagkadugo. (KATAPUSAN).

Patnubay.org wishes to thank Atty James Lobedica for giving us the permission to publish this short story in our website. Atty James Lobedica is a lawyer based in Cebu City. He advocates perservation of Cebuano language and culture. He finished his Bachelor of Laws at the University of San Carlos – Cebu in 1992.

 

Share this: