You could put your verification ID in a comment Or, in its own meta tag Or, as one of your keywords

Cebuano Short Story: ANG PILOK SA KANDING

Kon bation ang pagkaparaygon, kini mopainit, mohiusa sa mga binuhat nga gituhog ug kaibog aron kab-oton ang pagbating manggunit. Adunay parayeg nga manimhot, adunay manggakos ug mananday na lang, adunay mga binuhat nga dili gayud matagbaw hangtod ang ilang tinan-awan mosulirap nga magdala ug hangos.

“Hay, kining parayeg, pagkadili ba gayud matugkad. Bisan pa sa dili maihap nakong pagpanugkad ning tuhod kong mahiligon mamarayeg. Haw-ang man tuod ang akong bulsa, apan buhong sa romansang gisabak sa parayeg natong duha.” ni Anyot pa samtang naghigda tupad sa iyang kapikas. Natumog sa singot. Gikan pa lamang gayud siyang nakapanugkad sa iyang pagkaparaygon uban sa iyang kapikas.

“Yot, kanus-a pa man ka makasulod ug trabaho. Ang atong kaldero, basiyo. ang atong lamesa basiyo. Ang atong panudlanan, samot. Wala gayuy sulod.” pulong ni Ciana samtang nagtarong sa iyang sapot. Nagkadusingot usab.

“Pasagdi lang Ciana, mangita ko ug paagi. Mura man ko ug naang-angan dali magsugod na pud ta.” nisuol ang kagwatsi ni Anyot.

“Naunsa gud ka Yot, dili na mahimo oy. Nagkutoy na ning akong tiyan. Dili na ko. Naughan na ko.” ni Ciana pa nga nagkulismaot.

“He, he, nalimot ka? Ako baya ning gipalit. Ako ning gasa nimo. Akong gitagana karong gabhiona nga atong gitimbaya ang pagsaulog sa imong adlawong natawhan. Pasiuna lang to kaganina. Karon, mao na ni ang main event.” ni Anyot pa nga mikuha ug gamay’ng butang gikan sa bulsa sa iyang pantalon. Tataw nga nadutlan na usab si Anyot sa kalibotanong kainit.

“Ah dili na ko. Kabalhiboon gud niining imong gasa nako?” pulong ni Ciana nga nagtan-aw sa lingin nga butang nga giliyokan ug tag-as nga balhibo sa ngilit.

“Day Ciana, tuhoi ko. Mao kini ang gasa nako nimo nga makapawala sa imong kagutom. Sayod ka bitaw nga kining atong kawad-on, dili gayud babag sa atong parayeg sa kagabhion.”

Gipalong ni Anyot ang suga. Gisugdan dayon ni Anyot ang ikaduhang hugna nga gipangandaman.

“Unsa man lagi?” Wala madugay nadala si Ciana sa bul-og sa pagbating dili ikapangagda. Nahutdan siya ug pulong nga ikabalibad tungod sa gibuhat ni Anyot. Natagamtaman niya ang dili kasarangang gibuhat ni Anyot. Dili mahubit sa pulong ang iyang gibati. Natagbaw siya sa kakugihan ni Anyot karong gabhiona.

“Yooottt, kagrabe gud adto. Unsa man toooo??” nag-abot ang gininhawa ni Ciana nga nangutana. Wala pa mahuwasi sa kakutas sa gibuhat ni Anyot.

“Basta sekreto ni. Dili ni nako mahimong ibilin nimo. Ako ray mogunit niini. Hehehe. Mao kini ang akong sandiganan sa pagsabwag ug kainit sa akong gugma diha kanimo.” dala bulatik ni Anyot.

Pagkasunod adlaw, bag-o pa lamang gayud nakalakaw si Anyot.

“Maayong hapon” tingog sa tawo nga daw may gipangita.
“Unsa may ato?” sukna ni Ciana.

“Mao ba ni ang balay ni Anyot?” pulong sa lalaki nga nangita ni Anyot.

“Oo mao kini.” tubag ni Ciana.

“Nikuha man gud to siya nako ug pilok sa kanding. Maayo kaayo to igasa para sa mga asawa nga magsaulog ug adlawong natawhan. Magamit to alang sa mga managhigugmaay. Siguradong magpangapkap ug maamang gayud ang magamitan niini. Nisulti si Anyot nga iya kuno tong gamiton isip gasa.” sa lalaki pa.

“Mao ba? Para unsa man na?” nakapangutana si Ciana.

“Gamitonon man gud ang pilok sa kanding kon manampit na ug ayuda ang mga bana kon mahutdan na sila sa tanang pamaagi aron ikasukol ang nagtuyhakaw nilang bandera. Sayod kaayo si Anyot kon kanus-a to gamiton. Garantisado gyud tong iyang gikuha nga pilok kay pagkatag-asa baya sa balhibo adto. Dili gayud malarot. Sige ha. Maningil lang unya ko niya ug balik. Motiwas sa ko ug libod niining akong mga baligyang pilok sa kanding, kusog ang halin niini karon ilabi na nga mibalik na ang ting-ulan.” pulong sa tawo dayong lakaw palayo.

Nalipay si Ciana sa nabati. Gipangandaman gayud diay ni Anyot ang iyang adlawng natawhan. Iyang nahinumdoman ang binag-ong estilo ni Anyot sa parayeg. Nakapahiyom si Ciana.

Pagkagabii, “Day Ciana naabot na ko.”
“Maayo kay naabot na ka Anyot. He, he, salamat ha. Sayod ko nga imo gyud kong gimahal. Dali na diri magsugod na ta. ” ni Ciana nga naghinamhinam.

“Ah, morelax sa ko Day ha.” pulong ni Anyot nga milingkod.

“Dali na magsugod na ta. Sayod ko sa imong sekreto, pilok sa kanding.” mahinangpon kaayo si Ciana.

Daw dili makatuo si Anyot sa iyang nabati. Nasayran na ni Ciana ang iyang sinaligan.

“Yot, dali na.” gikuptan ni Ciana ang kamot ni Anyot.

“Pero, Day Ciana, molakaw sa ko ha.” nag-ukon-ukon si Anyot.

“Ngano man?” pangutana ni Ciana.

Nakaagi man gud ko sa ilang Mare Tonya padung nakong pauli. Nasayod siya bahin sa pilok sa kanding. Iyang gihuwaman aron isorpresa kuno niya ni Pare Kardo inig abot gikan panakay ug barko karong sunod semana. Akong gipahuwaman niya.

“Imo unta tong gidala. Kaanugon.” dala kahinugon nga tingog ni Ciana.

“Unsaon nga nagsaulog man gud si Mare Tonya sa iyang adlaw karong adlawa. Wala ko kabalibad Day, nakapahuwam ko niya sa pilok sa kanding. Sa akong paminaw mura man pud siya ug nakauyon sama nimo mao nga iyang gihangyo nga ipabilin lang didto para ako lang unyang balikon.” nakalitok si Anyot sa pulong wala gayud niya dahomang malitok.

‘Unsaaa!!!” naalsa ang tingog ni Ciana. (KATAPUSAN).


Patnubay.org wishes to thank Atty James Lobedica for giving us the permission to publish this short story in our website. Atty James Lobedica is a lawyer based in Cebu City. He advocates perservation of Cebuano language and culture. He finished his Bachelor of Laws at the University of San Carlos – Cebu in 1992.